11_check_monitoring_tools.yml - Kullanım Kılavuzu

Amaç

Bu playbook iki iş yapar:

Araç setini hazırlar — yaygın Linux performans/izleme araçlarının kurulu olup olmadığına bakar; eksikse apt ile kurar.
Anlık örnek alır — kurulu her araçla kısa, salt-okunur bir komut çalıştırıp çıktıyı rapora basar (canlı TUI açmaz).

10_check_system_health “şu anki sağlık özeti”dir (load, RAM, disk, top process…). Bu playbook ise ileride SSH ile bakacağın izleme araçlarını node’da hazır tutar ve örnek çıktı verir. İkisini birlikte kullanmak mantıklıdır: 10 ile genel tablo, 11 ile detaylı teşhis araçları.

⚠️ Eksik paketleri gerçekten kurar (apt install). Örnek komutlar sistemi değiştirmez; kurulum adımı değiştirir.

Çoklu makine çıktısı

Raporun ilk bloğu makine kimliğidir (HOST = inventory adı/IP, hostname = sunucunun kendi adı). Birden fazla node’da çalıştırınca hangi aracın hangi makineye ait olduğu buradan okunur.

Araç Bazında Yaklaşım

Araç	Paket	Playbook ne yapar	Ne zaman işine yarar
vmstat	`procps`	`vmstat 1 3`	CPU, bellek, swap, I/O bekleme genel bakış
iostat	`sysstat`	`iostat -xz 1 2`	Disk/device bazlı I/O, util%, await
sar	`sysstat`	`sar 1 2`	CPU kırılımı (user/system/iowait/idle)
htop	`htop`	Sadece kurulum	İnteraktif süreç izleme (SSH’te elle `htop`)
dstat	`dstat`	`dstat -cdngy 1 1`	CPU+disk+net+sys tek satırda özet
iotop	`iotop`	`iotop -b -n 1 -o`	Hangi process disk okuyor/yazıyor
atop	`atop`	Sistem özeti (PID listesi kesilir)	CPU/mem/disk/ağ paneli; geçmiş için atop log’ları
perf	`linux-tools-*`	`perf stat -a -- sleep 1`	Donanım/yazılım sayaçları, CPU verimliliği
bpftrace	`bpftrace`	Sadece `--version`	Kernel/eBPF ile derin izleme (betik elle yazılır)
glances	`glances`	`--stdout` ile kısa örnek	CPU/mem/load tek bakışta

Gereksinimler

hosts: all — her node’da çalışır.
become: true (sudo) apt kurulumları ve iotop / atop / perf için gerekir → inventory’de ansible_become_pass olmalı.
Bir araç kurulamazsa (repo’da yok, kernel paketi uyuşmaz) playbook fail olmaz; o satır kurulamadı + varsa hata mesajı gösterir.

Çalıştırma Komutu

ansible-playbook -i inventories/musteri_a/hosts.ini playbooks/11_check_monitoring_tools.yml

# Belirli host/grup:
ansible-playbook -i inventories/cagatayuresincom/hosts.ini playbooks/11_check_monitoring_tools.yml --limit singlenode

Çıktılar nasıl yorumlanır?

Rapor her araç için durum (kurulu / kurulamadı) ve varsa örnek çıktı basar. Aşağıdaki anahtarlar “ne bakmalı / ne kırmızı bayrak” içindir. Değerler iş yüküne göre değişir; çekirdek sayısına göre normalize etmeyi unutma.

vmstat (`vmstat 1 3`)

İlk satır ortalama (boot’tan beri) olabilir; son 1–2 satıra bak.

Sütun	Anlamı	Dikkat
`r`	Çalışmaya hazır / koşan process	Sürekli çekirdek sayısından belirgin yüksekse CPU kuyruğu
`b`	Kesintisiz sleep (genelde I/O)	Sürekli >0 → disk veya kilit bekleme
`si` / `so`	Swap in / out	Düzenli `so` > 0 → bellek yetmiyor
`us` / `sy`	User / system CPU %	İkisi yüksek + `id` düşük → CPU meşgul
`id`	Idle %	Düşük idle = meşgul CPU
`wa`	I/O wait %	Yüksek `wa` → disk/network I/O darboğazı şüphesi
`st`	Steal (VM)	Yüksek steal → hypervisor komşu gürültüsü

iostat (`iostat -xz 1 2`)

-x extended, -z sıfır aktiviteyi gizler. İlk örnek genelde özet; ikinci örnek daha “şu an”a yakındır.

Alan	Anlamı	Dikkat
`%util`	Cihazın meşgul olduğu süre %	Sürekli ~100 → disk doymuş
`await` / `aqu-sz`	Ortalama bekleme / kuyruk	Yüksek await + dolu kuyruk → yavaş depolama
`r/s` `w/s`	Okuma/yazma IOPS	Ani sıçrama → hangi process için `iotop`
`rkB/s` `wkB/s`	Throughput	Büyük yedek/compaction ile uyumlu mu bak

sar (`sar 1 2`)

CPU yüzdeleri (tüm çekirdekler ortalaması).

Alan	Anlamı	Dikkat
`%user` / `%system`	Uygulama / kernel CPU	Sürekli yüksek → profil (`perf`, `htop`)
`%iowait`	CPU’nun I/O beklemesi	Yüksek → disk tarafına bak (`iostat`)
`%idle`	Boşta	Düşük idle = kapasite dolu
`%steal`	VM steal	Hipervizör baskısı

htop

Playbook örnek üretmez (TUI). SSH’te htop: renkli bar’lar, process ağacı, F6 ile sort. Anlık “kim CPU/RAM yiyor?” için.

dstat

Tek satırda cpu / disk / net / system. dstat bazı yeni Ubuntu sürümlerinde paketten kalkmış olabilir (kurulamadı normal); yerine pcp/dstat alternatifleri veya vmstat+iostat yeterli.

iotop (`-b -n 1 -o`)

Sadece disk I/O yapan process’ler (-o). DISK READ / DISK WRITE yüksek satırlar → hangi pod/process disk’i yoruyor. Boş liste = o anda anlamlı disk I/O yok.

atop (sistem özeti)

CPU/MEM/DSK/NET blokları. Process tablosu bilerek kesilir (gürültü). Çok sayıda ağ arayüzü (ör. Calico veth) NET bölümünü uzatır; bu hata değil. Geçmiş analiz için host’ta atop log’ları (paket kurulumuna bağlı) ayrı bakılır.

perf (`perf stat -a -- sleep 1`)

1 sn’lik sistem geneli sayaç özeti. Çıktı çoğu zaman stderr’dedir; playbook onu da rapora alır.

Gösterge	Kabaca yorum
`cycles` / `instructions`	IPC düşükse (az instruction / çok cycle) → stall, cache, I/O bekleme
`cache-misses`	Yüksek miss oranı → bellek erişim maliyeti
`context-switches` / `cpu-migrations`	Aşırı yüksek → aşırı schedule / thread thrash
`<not supported>`	VM/bulutta donanım sayacı yok — hata değil

bpftrace

Sadece sürüm doğrulanır; otomatik betik yok (yanlış one-liner üretimde riskli). Kuruluysa SSH’te örneğin I/O veya syscall izleme betikleri elle çalıştırılır.

glances (`--stdout` örnek)

Alan	Anlamı
`cpu.total`	Toplam CPU kullanımı %
`mem.percent` / `mem.used`	Bellek doluluk
`load.min1`	1 dk load — çekirdek sayısıyla karşılaştır (örn. 8 çekirdekte load 8 ≈ tam dolu)

Örnek Rapor (kısaltılmış)

TASK [İzleme araçları raporu] ***
ok: [203.0.113.10] => {
  "msg": [
    "=== vmstat ===\nDurum: kurulu\nYorum: r/b kuyruk; si/so swap; us/sy/id/wa CPU\nprocs -----------memory---------- ...",
    "=== iostat ===\nDurum: kurulu\nYorum: %util ve await'e bak\n...",
    "=== htop ===\nDurum: kurulu (interaktif; SSH'te elle çalıştır)",
    "=== perf ===\nDurum: kurulu\n... <not supported> satırları VM'de normal ...",
    ...
  ]
}

Notlar

perf stat çıktısı stderr’e gider; rapor bunu birleştirir.
glances --stdout döngüde kalmasın diye timeout ile sınırlıdır.
dstat / linux-tools-<kernel> bazı ortamlarda apt’te olmayabilir → kurulamadı + hata satırı; diğer araçlar etkilenmez.
Tekrar çalıştırınca zaten kurulu paketler için apt no-op olur; örnek komutlar her seferinde yenilenir.