01-multipass-cluster-maker · Kullanım Kılavuzu

Amaç

Yerel makinede, tek komutla, Ubuntu 24.04 LTS tabanlı bir test laboratuvarı kurar. Kurulan makineler birbirini adıyla görür, parola ile SSH kabul eder ve sudo yetkili bir kullanıcıyla hazır gelir — yani gerçek bir sunucu gibi davranırlar.

İki senaryo vardır:

Komut	Sonuç
`make mp-cluster`	3 makine: master, worker, datanode
`make mp-singlenode`	1 makine: singlenode

Her makinenin varsayılan profili: 2 vCPU · 4 GB RAM · 10 GB disk.

Gereksinimler

Gereksinim	Not
Multipass 1.10+	`make mp-install-deps` ile kurulabilir (`sudo snap install multipass`)
KVM desteği	`/dev/kvm` erişilebilir olmalı; BIOS/UEFI’de VT-x veya AMD-V açık olmalı
Boş kaynak	Cluster için ~6 vCPU, ~13 GB kullanılabilir RAM, ~33 GB disk
`sshpass` (opsiyonel)	Kurulum sonunda parola ile SSH girişi otomatik test edilir

Bu gereksinimlerin tümü make mp-preflight ile denetlenir ve make mp-cluster / make mp-singlenode komutları preflight’ı kendiliğinden, zorunlu olarak çalıştırır — atlanamaz.

Make hedefleri

Hedef	Açıklama
`make mp-preflight`	Sistemi denetler, hiçbir şey kurmaz ve değiştirmez
`make mp-install-deps`	Eksik araçları kurar (sudo ister, onay alır)
`make mp-cluster`	preflight → 3 makine kurar
`make mp-singlenode`	preflight → 1 makine kurar
`make mp-status`	Kurulu makinelerin durumu, IP’si ve kaynak kullanımı
`make mp-ssh-info`	Kopyalanabilir SSH bağlantı komutları
`make mp-clean`	Makineleri kalıcı olarak siler, izlerini temizler

Parametreler

Tüm değişkenler komut satırından ezilebilir:

Değişken	Varsayılan	Anlamı
`MP_CPUS`	`2`	Makine başına vCPU
`MP_MEMORY`	`4G`	Makine başına RAM
`MP_DISK`	`10G`	Makine başına disk
`MP_RELEASE`	`24.04`	Ubuntu sürümü (`22.04`, `noble` vb.)
`MP_USER`	`cluster`	Oluşturulacak kullanıcı
`MP_PASS`	`cluster`	Kullanıcının parolası
`MP_CLUSTER_NODES`	`master worker datanode`	Cluster makine adları
`MP_SINGLE_NODE`	`singlenode`	Tek makine senaryosunun adı
`MP_FORCE`	—	`MP_FORCE=1`: preflight engellerine rağmen devam et
`MP_RECREATE`	—	`MP_RECREATE=1`: aynı adlı makineleri silip yeniden kur
`YES`	—	`YES=1`: onay sorularını atla

Örnekler:

make mp-cluster MP_CPUS=4 MP_MEMORY=8G MP_DISK=20G     # daha güçlü makineler
make mp-singlenode MP_RELEASE=22.04              # farklı Ubuntu sürümü
make mp-cluster MP_CLUSTER_NODES="db app lb"     # kendi makine adların
make mp-cluster MP_RECREATE=1 YES=1              # var olanları silip baştan kur

Çalıştırma

1. Sistemi denetle

make mp-preflight

──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
 Preflight - sistem gereksinim denetimi
  profil: cluster
──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
  Kurulacak makineler : master worker datanode
  Makine basina       : 2 vCPU, 4G RAM, 10G disk (Ubuntu 24.04)
  Toplam ihtiyac      : 6 vCPU, 12.0 GiB RAM, 33.0 GiB disk (imaj payi dahil)

  DURUM     KONTROL                    BEKLENEN               BULUNAN
──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
  [ TAMAM ] Multipass istemcisi        >= 1.10.0              1.16.3
  [ TAMAM ] Multipass servisi          calisiyor              multipassd 1.16.3
  [ TAMAM ] Sanallastirma surucusu     qemu/libvirt           qemu
  [ TAMAM ] KVM cihazi                 okunur/yazilir         /dev/kvm
  [ TAMAM ] CPU sanallastirma          vmx veya svm           svm
  [ TAMAM ] CPU cekirdegi              6 vCPU                 12 cekirdek
  [ TAMAM ] Kullanilabilir bellek      >= 13.0 GiB            17.8 GiB
  [ TAMAM ] Bos disk alani             >= 33.0 GiB            189.2 GiB
  [ TAMAM ] Ubuntu imaji               24.04                  kullanilabilir
  [ TAMAM ] Makine adi cakismasi       yok                    temiz
──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
  Sonuc: 15 tamam, 0 uyari, 0 hata

  ✔ Sistem hazir. Kuruluma gecebilirsiniz.

Kontroller üç seviyede raporlanır:

[ TAMAM ] — sorun yok.
[ UYARI ] — kurulum yapılabilir ama dikkat edilmeli (örneğin RAM sıkışık, aynı adda makine zaten var). Kurulum devam eder.
[ HATA ] — kurulum engellenir (örneğin Multipass kurulu değil, KVM yok). Çıkış kodu 1 olur ve make mp-cluster durur. Yine de denemek için MP_FORCE=1.

2. Kur

make mp-cluster

▸ Makine olusturuluyor: master
    2 vCPU · 4G RAM · 10G disk · Ubuntu 24.04
  ✔ 'master' baslatiliyor (imaj indirilebilir, biraz surebilir) (48s)
  ✔ 'master' icinde cloud-init tamamlaniyor (12s)

▸ Dugumler arasi isim cozumleme (/etc/hosts)
  ✔ master: diger dugumler /etc/hosts icine yazildi
  ✔ worker: diger dugumler /etc/hosts icine yazildi
  ✔ datanode: diger dugumler /etc/hosts icine yazildi

▸ Dogrulama
  ✔ master: 'cluster' kullanicisi olusturuldu
  ✔ master: SSH servisi 22 portunu dinliyor
  ✔ master: parola ile SSH girisi calisiyor (cluster@10.126.184.10)

──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
 Kurulum tamamlandi
──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
  MAKINE         DURUM        IP                 BAGLANTI
──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
  master         Running      10.126.184.10      ssh cluster@10.126.184.10
  worker         Running      10.126.184.11      ssh cluster@10.126.184.11
  datanode       Running      10.126.184.12      ssh cluster@10.126.184.12
──────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

3. Bağlan

make mp-ssh-info          # bağlantı bilgilerini göster
ssh cluster@10.126.184.10
# parola: cluster

Multipass’in kendi kabuğu da kullanılabilir:

multipass shell master

4. Sil

make mp-clean

Makineler --purge ile silinir, multipass purge çalıştırılır ve makinelerin IP adreslerine ait kayıtlar ~/.ssh/known_hosts dosyasından temizlenir. Böylece aynı IP yeniden kullanıldığında REMOTE HOST IDENTIFICATION HAS CHANGED uyarısı alınmaz.

Makinelerde ne var?

Her makine cloud-init/node.yaml şablonundan üretilir:

Kullanıcı: cluster / parola cluster, sudo grubu, parolasız sudo
SSH: parola ile giriş açık (ssh_pwauth + /etc/ssh/sshd_config.d/60-cluster-lab.conf)
Paketler: openssh-server, curl, vim, net-tools, ca-certificates
Saat dilimi: Europe/Istanbul
Hostname: makine adı (master, worker, datanode, singlenode)
İsim çözümleme: cluster senaryosunda tüm düğümler /etc/hosts içine yazılır

Multipass’in kendi ubuntu kullanıcısı korunur (users: - default), bu yüzden multipass shell ve multipass exec çalışmaya devam eder.

ssh cluster@<master-ip> 'ping -c1 worker && ping -c1 datanode'

Sorun giderme

Belirti	Sebep / Çözüm
`[ HATA ] Multipass istemcisi`	`make mp-install-deps` veya `sudo snap install multipass`
`[ HATA ] Multipass servisi`	`sudo snap start multipass`, durum: `snap services multipass`
`[ HATA ] KVM cihazi`	BIOS/UEFI’de sanallaştırmayı açın; `sudo usermod -aG kvm $USER`
`[ UYARI ] Makine adi cakismasi`	Makine zaten var; `make mp-cluster MP_RECREATE=1` veya `make mp-clean`
`launch failed: timed out`	İmaj indirmesi yavaş olabilir; komutu tekrar çalıştırın
`cloud-init 'done' durumuna ulasamadi`	`multipass exec <ad> -- sudo cloud-init status --long` ile inceleyin
SSH parola sormadan reddediyor	`multipass exec <ad> -- sudo sshd -T \\| grep passwordauth` ile kontrol edin

Notlar

Makineler NAT arkasındaki Multipass ağındadır; IP’ler yeniden kurulumda değişebilir. Bu yüzden scriptler IP’yi her seferinde multipass list üzerinden okur.
make mp-clean yalnızca bu modülün adlarını (master, worker, datanode, singlenode) hedefler; başka Multipass makineleriniz varsa onlara dokunmaz. Her şeyi silmek için scripts/01-multipass-cluster-maker/vm-clean.sh --all kullanılabilir.
Parola ile SSH girişi bilinçli bir tercihtir: bu bir yerel test laboratuvarıdır. Aynı yapılandırmayı internete açık sunucularda kullanmayın.
cloud-init yapılandırması Multipass’e dosya yolu yerine stdin ile verilir; snap paketlenmesi nedeniyle Multipass /tmp içindeki ve ~/. ile başlayan gizli dizinlerdeki dosyaları okuyamaz.